Bilgi merkezi

Süt sığırı sözlüğü

Süt sığırı beslemesinde en sık kullanılan 103 terimin kısa, kaynaklara dayalı açıklamaları. Her terimin İngilizce karşılığı da verilmiştir.

103 terim

A

Abomasum (şirden)

EN: Abomasum

Gerçek mide; salgı bezleri içerir. Hidroklorik asit ve pepsin salgılar, pH yaklaşık 2–3 düzeyindedir ve tek mideli hayvanlardaki gibi proteinin enzimatik sindirimini başlatır.

Rumen & sindirim

Abomazum deplasmanı

EN: Displaced abomasum (DA)

Gazla dolan abomasumun yer değiştirmesi; çoğunlukla sola doğru olur. Doğum civarındaki düşük tüketim, hipokalsemi ve ketozis başlıca risk faktörleridir.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Aerobik stabilite

EN: Aerobic stability

Silajın havayla temas ettikten sonra ısınmadan kalabildiği süre. Stabilite zayıfsa maya ve küfler silajı ısıtır; yemleme sırasında kuru madde ve besin maddesi kaybı olur.

Kaba yem & silaj

aNDFom

EN: aNDFom

Isıya dayanıklı amilaz ile ölçülen ve kül için düzeltilen NDF. Nişasta ve toprak bulaşmasından kaynaklanan hataları ortadan kaldırdığı için NDF'nin bugünkü standart raporlama şeklidir.

Yem analizi

Anyonik tuzlar

EN: Anionic salts

Doğum öncesi rasyonlarda DCAD'yi düşürmek için kullanılan klorür ve sülfat kaynakları. Ticari anyonik ürünler genellikle lezzeti daha iyi olacak şekilde formüle edilir.

Mineraller & vitaminler

Artık yem

EN: Refusals (orts)

Bir sonraki yemlemeden önce yemlikte kalan yem. Sağmal ineklerde az miktarda (çoğu zaman yaklaşık %3–5) artık yem kalması, yemin gün boyu yeterli olduğunu gösterir.

Besleme yönetimi

Asetat

EN: Acetate

Lif fermantasyonundan oluşan başlıca UYA. Meme bezi asetatı kısa ve orta zincirli (de novo) süt yağ asitlerinin sentezinde kullanır; bu yüzden süt yağıyla yakından ilişkilidir.

Rumen & sindirim

Asit deterjan lif (ADF)

EN: Acid detergent fiber (ADF)

Hücre duvarının hemiselüloz dışındaki kısmı: selüloz ve lignin. ADF yükseldikçe sindirilebilirlik genellikle düşer; bu yüzden bazı enerji eşitliklerinde kullanılır.

Yem analizi

B

Beta-hidroksibütirat (BHB)

EN: Beta-hydroxybutyrate (BHB)

Kanda veya sütte ölçülen başlıca keton cismi. Ahırda kullanılabilen el tipi ölçüm cihazları sayesinde ketozis takibinde en pratik testtir.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Biyohidrojenasyon

EN: Biohydrogenation

Doymamış yağ asitlerinin rumen mikroorganizmaları tarafından doymuş hale getirilmesi. Bazı koşullarda süt yağını düşüren trans-10, cis-12 KLA gibi ara ürünler oluşur.

Rumen & sindirim

Bütirat

EN: Butyrate

Rumen duvarında büyük ölçüde beta-hidroksibütirata (BHB) dönüştürülen UYA. Rumen epiteli için önemli bir enerji kaynağıdır ve papilla gelişimini destekler.

Rumen & sindirim

C

Canlı maya

EN: Live yeast

İneklere verilen canlı Saccharomyces cerevisiae. Rumendeki oksijeni kullanır ve lif sindiren bakterileri destekler; bu da rumen pH'ını dengelemeye yardım edebilir.

Yem katkı maddeleri

D

DCAD (katyon-anyon farkı)

EN: DCAD

Rasyon katyon-anyon farkı; mEq/kg KM olarak (Na + K) − (Cl + S) şeklinde hesaplanır. Doğumdan önce negatif DCAD hipokalsemiyi önlemeye yardım eder; sağmal ineklerde pozitif DCAD faydalıdır.

Mineraller & vitaminler

De novo yağ asitleri

EN: De novo fatty acids

Meme bezinde asetat ve BHB'den sentezlenen 4–14 karbonlu süt yağ asitleri. Rumen sağlığını ve lif fermantasyonunu yansıtır.

Süt & performans

Doğum öncesi dönem (close-up)

EN: Close-up period

Doğumdan önceki yaklaşık son 21 gün. Negatif DCAD uygulaması ve rumenin laktasyon rasyonuna alıştırılması genellikle bu dönemde yapılır.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

E

Enerjiye göre düzeltilmiş süt (ECM)

EN: Energy-corrected milk (ECM)

Standart yağ ve protein içeriğine göre düzeltilmiş süt verimi. Süt bileşimi farklı inekler veya sürüler arasında adil karşılaştırma yapmayı sağlar.

Enerji & protein

Erken kuru dönem

EN: Far-off dry period

Kuruya çıkıştan doğuma yaklaşık üç hafta kalana kadar süren dönem. Bu dönemde rasyonun amacı enerji alımını sınırlamak ve vücut kondisyonunu sabit tutmaktır.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Esterleşmemiş yağ asitleri (NEFA)

EN: Non-esterified fatty acids (NEFA)

Vücut yağından kana salınan yağ asitleri. Doğum öncesi veya sonrası yüksek NEFA yoğun yağ mobilizasyonunu gösterir ve daha yüksek hastalık riskiyle ilişkilidir.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

E vitamini ve selenyum

EN: Vitamin E and selenium

Doğum civarında bağışıklık fonksiyonunu destekleyen antioksidan besin maddeleri. Düşük düzeyleri daha fazla plasenta retansiyonu ve mastitisle ilişkilidir.

Mineraller & vitaminler

F

Fiziksel efektif NDF (peNDF)

EN: Physically effective NDF (peNDF)

NDF'nin çiğnemeyi ve geviş getirmeyi uyaracak kadar uzun olan kısmı. Genellikle NDF ile 4 mm veya 8 mm elek üstünde kalan partikül oranının çarpımı olarak tahmin edilir.

Yem analizi

G

Geçiş dönemi

EN: Transition period

Doğumdan yaklaşık üç hafta öncesi ile üç hafta sonrası arasındaki dönem. Laktasyondaki metabolik ve enfeksiyöz hastalıkların çoğu bu dönemde başlar.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Geçiş hızı

EN: Passage rate

Rumen içeriğinin rumeni terk etme hızı. Yüksek tüketim geçiş hızını artırır; bu da mikroorganizmaların yemi sindirmek için sahip olduğu süreyi kısaltır ve sindirilebilirliği düşürebilir.

Rumen & sindirim

Geviş getirme

EN: Rumination

Yemin ağza geri getirilip yeniden çiğnenmesi ve yutulması. Partikül boyutunu küçültür ve rumeni tamponlayan tükürük salgısını artırır. Sağlıklı sağmal inekler genellikle günde yaklaşık 7–10 saat geviş getirir.

Rumen & sindirim

H

Ham kül

EN: Ash

Numune yakıldıktan sonra kalan mineral kalıntı. Kaba yemde yüksek kül çoğu zaman toprak bulaşmasına işaret eder ve enerjiyi seyreltir.

Yem analizi

Ham protein (HP)

EN: Crude protein (CP)

Yemdeki toplam azotun 6,25 ile çarpılmasıyla bulunur. Gerçek proteini ve protein olmayan azotu birlikte içerir; bu yüzden proteinin rumende nasıl davrandığı hakkında bilgi vermez.

Yem analizi

Ham selüloz (HS)

EN: Crude fiber (CF)

Seyreltik asit ve bazla kaynatıldıktan sonra kalan kalıntı (Weende sistemi). Hemiselüloz ve ligninin bir kısmını kaybettiği için hücre duvarını olduğundan düşük gösterir ve ruminant rasyonu hazırlamaya uygun değildir.

Yem analizi

Ham yağ (eter ekstraktı)

EN: Ether extract (crude fat)

Eter ile çıkarılan kısım; büyük bölümü yağdır. Doymamış yağ rumen fermantasyonunu bozabileceği için rasyondaki toplam yağ genellikle KM'nin yaklaşık %6–7'sinin altında tutulur.

Yem analizi

Haylaj

EN: Haylage

Silajdan daha yüksek kuru maddeye kadar soldurulup silolanan çayır otu veya baklagil. Özellikle yağışlı havalarda kuru ota göre daha fazla yaprak ve besin maddesi korur.

Kaba yem & silaj

Hayvan yoğunluğu

EN: Stocking density

Yatak sayısına veya yemlik uzunluğuna göre hayvan sayısı. Aşırı kalabalık, özellikle sürü hiyerarşisinde alt sıradaki inekler ve düveler için yatma ve yeme süresini azaltır.

Besleme yönetimi

Hazır (preformed) yağ asitleri

EN: Preformed fatty acids

Kandan alınan 18 veya daha fazla karbonlu süt yağ asitleri. Yem yağından ve vücut yağı mobilizasyonundan gelir; bu yüzden erken laktasyonda artar.

Süt & performans

Hipokalsemi (süt humması)

EN: Hypocalcemia (milk fever)

Doğum civarında düşük kan kalsiyumu. Klinik formu kas güçsüzlüğüne ve ineğin yatıp kalkamamasına yol açar; belirti göstermeyen subklinik formu çok daha yaygındır ve diğer hastalıkların riskini artırır.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Homofermentatif ve heterofermentatif

EN: Homofermentative vs. heterofermentative

Homofermentatif LAB esas olarak laktik asit üreterek pH'ı hızla düşürür. Heterofermentatif LAB ise asetik asit de üretir; asetik asit mayaları baskılar ve silo açıldıktan sonra silajın bozulmadan kalma süresini uzatır.

Kaba yem & silaj

İ

İdrar pH'ı

EN: Urine pH

Negatif DCAD'li rasyonun işe yarayıp yaramadığının basit saha kontrolü. Doğum öncesi Holstein ineklerde grup ortalamasının 5,5–6,0 civarında olması asidifikasyonun tam olduğunu gösterir.

Mineraller & vitaminler

İyonoforlar (monensin)

EN: Ionophores (monensin)

Rumen fermantasyonunu propiyonata doğru kaydıran, metan ve ketozis riskini azaltan bileşikler. Kullanımları ülkeden ülkeye mevzuata göre değişir.

Yem katkı maddeleri

İz mineraller

EN: Trace minerals

Miligram düzeyinde ihtiyaç duyulan mineraller; örneğin çinko, bakır, mangan, selenyum, kobalt ve iyot. Bağışıklık, tırnak sağlığı ve döl verimi için gereklidir.

Mineraller & vitaminler

K

Karaciğer yağlanması

EN: Fatty liver

Karaciğere gelen NEFA miktarı, karaciğerin bu yağı yakma veya dışarı gönderme kapasitesini aştığında trigliserit birikmesi. Karaciğer fonksiyonunu bozar ve ketozisle ilişkilidir.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Ketozis

EN: Ketosis

Erken laktasyonda aşırı yağ mobilizasyonundan kaynaklanan metabolik hastalık. Subklinik ketozis genellikle kan BHB düzeyinin 1,2 mmol/L veya üzeri olması olarak tanımlanır.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Kısmi karışık rasyon (PMR)

EN: Partial mixed ration (PMR)

Yemlikte verilen ve daha düşük verime göre dengelenen karışık rasyon; ek konsantre ise ayrıca, örneğin sağım robotunda veya sağımhanede verilir.

Besleme yönetimi

Kuru madde tüketimi (KMT)

EN: Dry matter intake (DMI)

Bir ineğin günde tükettiği yem kuru maddesi miktarı. Besin maddesi temininin ve süt üretiminin en büyük belirleyicisidir.

Enerji & protein

Kuru madde (KM)

EN: Dry matter (DM)

Yemdeki tüm su uzaklaştırıldıktan sonra kalan kısım. Yemlerin su içeriği çok değişken olduğu için rasyonlar KM esasına göre hazırlanır ve besin maddeleri KM'de ifade edilir.

Yem analizi

L

Lactobacillus buchneri

EN: Lactobacillus buchneri

Aerobik stabiliteyi artırmak için inokulantlarda yaygın kullanılan heterofermentatif bakteri. Güncel sınıflandırmada Lentilactobacillus buchneri adını almıştır.

Kaba yem & silaj

Laktasyon günü

EN: Days in milk (DIM)

Doğumdan bu yana geçen gün sayısı. Besin maddesi ihtiyacı, tüketim ve beklenen süt verimi laktasyon gününe göre değişir.

Süt & performans

Laktasyon net enerjisi (NEL)

EN: Net energy for lactation (NEL)

Yemin yaşama payı ve süt üretimi için kullanılabilen enerjisi; Mcal veya MJ/kg KM olarak ifade edilir. Süt sığırı rasyonlarını dengelemede kullanılan başlıca enerji birimidir.

Enerji & protein

Laktik asit bakterileri (LAB)

EN: Lactic acid bacteria (LAB)

Şekerleri laktik asit ve diğer asitlere fermente eden bakteriler. Silaj fermantasyonunda başrolü oynar ve silaj inokulantlarının ana bileşenidir.

Kaba yem & silaj

Laminit

EN: Laminitis

Tırnak içindeki duyarlı dokuların yangısı. Rumen asidozu, beslemeden kaynaklanan önemli bir risk faktörüdür; lezyonlar çoğu zaman olaydan haftalar sonra ortaya çıkar.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Lif olmayan karbonhidratlar (NFC)

EN: Non-fiber carbohydrates (NFC)

NDF'ye dahil olmayan karbonhidratlar; başlıcaları nişasta, şekerler ve pektindir. Farkla hesaplanır ve liften daha hızlı fermente olur.

Yem analizi

Lignin (ADL)

EN: Lignin (ADL)

Asit deterjan lignin; hücre duvarının sindirilemeyen kısmı. Ayrıca bağlı olduğu selüloz ve hemiselülozun mikroorganizmalarca sindirilmesini de sınırlar.

Yem analizi

Lizin ve metiyonin

EN: Lysine and methionine

Mısır ağırlıklı rasyonlarda süt proteini sentezini çoğu zaman ilk sınırlayan esansiyel amino asitler. Dengelenmeleri, rasyon ham proteininin düşürülmesine imkân verir.

Enerji & protein

M

Magnezyum

EN: Magnesium

Paratiroid hormonunun salgılanması ve etkisi için gereklidir; bu yüzden doğum civarındaki kalsiyum metabolizmasında merkezi rol oynar. Eksikliği çayır tetanisine de yol açabilir.

Mineraller & vitaminler

Makro mineraller

EN: Macrominerals

Gram düzeyinde ihtiyaç duyulan mineraller: kalsiyum, fosfor, magnezyum, potasyum, sodyum, klor ve kükürt.

Mineraller & vitaminler

Metabolize olabilir protein (MP)

EN: Metabolizable protein (MP)

İnce bağırsaktan amino asit olarak gerçekten emilen protein: sindirilebilir mikrobiyal protein, sindirilebilir rumende yıkılmayan protein ve küçük bir endojen kısım.

Enerji & protein

Metan

EN: Methane

Rumen arkeleri tarafından hidrojen ve CO2'den üretilen gaz. Rumendeki hidrojenin uzaklaştırılmasını sağlar; ancak yem enerjisinin kaybı anlamına gelir ve bir sera gazıdır.

Rumen & sindirim

Metritis

EN: Metritis

Doğumdan sonraki ilk haftalarda rahmin enfeksiyonu ve yangısı. Tüketimi, süt verimini ve döl verimini düşürür.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Mısır silajı

EN: Corn silage

Bütün mısır bitkisinin doğranıp silolanmasıyla elde edilir. Hem lif hem nişasta sağlar ve birçok süt sığırı rasyonunda ana kaba yemdir.

Kaba yem & silaj

Mikotoksinler

EN: Mycotoxins

Tarlada veya depolamada küfler tarafından üretilen toksik bileşikler; örneğin aflatoksinler, deoksinivalenol ve zearalenon. Yemdeki aflatoksin B1 süte aflatoksin M1 olarak geçebilir.

Kaba yem & silaj

Mikotoksin bağlayıcı

EN: Mycotoxin binder

Bağırsakta belirli mikotoksinleri bağlayan, çoğunlukla kil veya maya hücre duvarı esaslı katkı. Etkinliği toksin tipine bağlıdır.

Yem katkı maddeleri

Mikrobiyal protein

EN: Microbial protein

Rumenden ince bağırsağa geçen mikroorganizmaların proteini. Amino asit profili çok iyidir ve genellikle ineğin metabolize olabilir proteininin en büyük kısmını sağlar.

Rumen & sindirim

N

NDF sindirilebilirliği (NDFd)

EN: NDF digestibility (NDFd)

NDF'nin belirli bir sürede (çoğunlukla 30, 120 veya 240 saat) in vitro sindirilen yüzdesi. NDFd'si yüksek kaba yemler daha yüksek tüketimi ve süt verimini destekler.

Yem analizi

Negatif enerji dengesi (NED)

EN: Negative energy balance (NEB)

Erken laktasyonda süt için harcanan enerjinin yemle alınan enerjiyi aştığı durum. İnek vücut yağını mobilize eder; bu da kandaki NEFA ve BHB düzeyini yükseltir.

Enerji & protein

NIRS (yakın kızılötesi spektroskopi)

EN: NIRS

Numunenin ışığı yansıtma şeklinden bileşimini tahmin eden hızlı analiz yöntemi. Sonuçlar, kullanılan kalibrasyon kadar güvenilirdir.

Yem analizi

Nispi yem değeri (RFV)

EN: Relative feed value (RFV)

Kuru ot ve haylajı sıralamak için ADF ve NDF'den hesaplanan indeks. Lif sindirilebilirliğini hesaba katmaz; bu yüzden nispi kaba yem kalitesi (RFQ) geliştirilmiştir.

Yem analizi

Nişasta

EN: Starch

Tahıl taneleri ve mısır silajındaki başlıca enerji deposu. Rumende fermente olma hızı yalnızca miktarına değil, tane tipine, işlemeye ve silolama süresine de bağlıdır.

Yem analizi

Nötr deterjan lif (NDF)

EN: Neutral detergent fiber (NDF)

Bitki hücre duvarı: hemiselüloz, selüloz ve lignin. Ruminantlarda lifi tek başına en iyi ifade eden kimyasal ölçüdür; rumen doluluğu ve tüketimle yakından ilişkilidir.

Yem analizi

O

Omasum (kırkbayır)

EN: Omasum

Çok sayıda yaprak benzeri kıvrımdan oluşan üçüncü mide bölmesi. İçerik abomasuma geçmeden önce su, uçucu yağ asitleri ve mineralleri emer.

Rumen & sindirim

Organik iz mineraller

EN: Organic trace minerals

Amino asitlere, peptitlere veya başka organik moleküllere bağlanmış ya da hidroksi formunda verilen iz mineraller. Daha iyi yararlanılabilirlik için kullanılır; faydanın büyüklüğü çalışmalara göre değişir.

Mineraller & vitaminler

P

Paratiroid hormonu (PTH)

EN: Parathyroid hormone (PTH)

Kan kalsiyumunu kemikten salarak, böbrekten geri emilimi artırarak ve D vitaminini aktive ederek yükselten hormon. Metabolik alkaloz, dokuların bu hormona yanıtını azaltır.

Mineraller & vitaminler

Penn State Partikül Ayırıcı (PSPS)

EN: Penn State Particle Separator (PSPS)

Kaba yem ve TMR'nin partikül büyüklüğü dağılımını sahada ölçmek için kullanılan üst üste eleklerden oluşan set (19, 8 ve 4 mm ile alt tava).

Besleme yönetimi

Pik süt verimi

EN: Peak milk

Bir laktasyondaki en yüksek günlük süt verimi; genellikle laktasyonun 40–60. günleri civarında ulaşılır. Pik verimdeki her ek kilogram, toplam laktasyon verimine önemli katkı sağlar.

Süt & performans

Plasenta retansiyonu

EN: Retained placenta

Yavru zarlarının doğumdan sonraki yaklaşık 24 saat içinde atılamaması. Hipokalsemi, zayıf antioksidan durum ve sonrasında gelişen metritle ilişkilidir.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Premiks

EN: Premix

Vitaminlerin, iz minerallerin ve bazen katkı maddelerinin homojen karışımı; yeme küçük ve belirli bir oranda karıştırılmak üzere hazırlanır.

Yem katkı maddeleri

Propiyonat

EN: Propionate

Esas olarak nişasta fermantasyonundan oluşan UYA. Karaciğerde glikoz sentezinin (glukoneogenez) ana kaynağıdır; laktoz ve süt miktarını belirler.

Rumen & sindirim

R

Redoks potansiyeli (Eh)

EN: Redox potential (Eh)

Rumen ortamının ne kadar indirgen olduğunun milivolt cinsinden ölçüsü. Rumen sıvısı güçlü bir indirgen ortamdır; yayımlanan değerler kabaca −90 ile −220 mV arasındadır ve oksijensiz ortamı yansıtır.

Rumen & sindirim

Retikulum (börkenek)

EN: Reticulum

Rumenin önündeki, bal peteği görünümlü iç yüzeye sahip ön mide bölmesi. İçeriği rumen ile omasum arasında hareket ettirir ve tel gibi ağır yabancı cisimleri tutar.

Rumen & sindirim

Rumende yıkılabilir protein (RDP)

EN: Rumen-degradable protein (RDP)

Yem proteininin rumende parçalanan kısmı. Mikroorganizmalar bu proteini amonyak, peptit ve amino asit olarak kullanarak çoğalır ve mikrobiyal protein üretir.

Enerji & protein

Rumende yıkılmayan protein (RUP, by-pass protein)

EN: Rumen-undegradable protein (RUP)

Rumende yıkılmadan geçen ve ince bağırsakta sindirilebilen protein. İneğin amino asit ihtiyacı yüksek olduğunda mikrobiyal proteini tamamlar.

Enerji & protein

Rumen korumalı amino asitler

EN: Rumen-protected amino acids

Rumenden bozulmadan geçip ince bağırsakta emilecek şekilde hazırlanmış amino asitler; genellikle metiyonin veya lizin.

Enerji & protein

Rumen korumalı kolin

EN: Rumen-protected choline

Rumende yıkılmaya karşı korunmuş kolin; doğum civarında kullanılır. Karaciğerin yağı dışarı göndermesine yardım eder ve daha iyi geçiş dönemi performansıyla ilişkilidir.

Yem katkı maddeleri

Rumen korumalı (by-pass) yağ

EN: Rumen-protected fat

Rumen fermantasyonunu büyük ölçüde etkilemeden geçen yağ takviyeleri; örneğin kalsiyum sabunları veya doymuş palmitik asit ürünleri. Fermantasyonu bozmadan enerji yoğunluğunu artırır.

Yem katkı maddeleri

Rumen pH'ı

EN: Rumen pH

Rumen sıvısının asitliği. Gün içinde normalde yaklaşık 5,8 ile 6,8 arasında değişir ve öğünlerden sonra düşer. Uzun süre 5,6'nın altında kalması lif sindirimini bozar.

Rumen & sindirim

Rumen (işkembe)

EN: Rumen

Ön midelerin en büyük bölmesi. Mikroorganizmaların yemi uçucu yağ asitlerine, mikrobiyal proteine ve gazlara parçaladığı sıcak, oksijensiz bir fermantasyon tankı gibi çalışır.

Rumen & sindirim

S

Seçerek yeme

EN: Feed sorting

İneklerin ince partikülleri seçerek yiyip uzunları bırakması. Gerçekte yenen rasyonu formüle edilenden farklı hale getirir ve asidoz riskini artırır.

Besleme yönetimi

Silaj kaybı (KM kaybı)

EN: Silage shrink (DM loss)

Hasat ile yemleme arasında solunum, fermantasyon, sızıntı ve bozulma yoluyla kaybedilen kuru madde. İyi sıkıştırma, örtme ve silo yüzü yönetimi bu kaybı azaltır.

Kaba yem & silaj

Silolama

EN: Ensiling

Kaba yemin oksijensiz fermantasyonla saklanması. Hava girişi engellendiği sürece laktik asit bakterileri pH'ı düşürür ve silaj stabil hale gelir.

Kaba yem & silaj

Somatik hücre sayısı (SHS)

EN: Somatic cell count (SCC)

Sütün mililitresindeki hücre sayısı; bu hücrelerin çoğu akyuvardır. Meme sağlığının başlıca göstergesidir; AB kuralları tank sütü için 400.000 hücre/mL sınırı belirler.

Süt & performans

Subakut rumen asidozu (SARA)

EN: Subacute ruminal acidosis (SARA)

Rumen pH'ının günde 3 saatten uzun süre yaklaşık 5,6'nın altında kaldığı sürü düzeyinde bir sorun. Lif sindirimini azaltır; tüketim dalgalanmaları, süt yağı düşüşü ve laminitle ilişkilidir.

Rumen & sindirim

Süt üre azotu (MUN)

EN: Milk urea nitrogen (MUN)

Sütteki üre azotu; rumende yıkılabilir protein ile fermente olabilir enerji arasındaki dengeyi yansıtır. Sürünün olağan aralığının belirgin üzerindeki değerler fazla ya da verimsiz kullanılan proteine işaret eder.

Enerji & protein

Süt yağı düşüklüğü (SYD)

EN: Milk fat depression (MFD)

Süt veriminde benzer bir düşüş olmadan süt yağının azalması. Tek nedeni düşük lif değildir; esas olarak bazı rasyon koşullarında rumende oluşan belirli biyohidrojenasyon ara ürünlerinden kaynaklanır.

Süt & performans

T

Tampon madde

EN: Buffer

pH değişimine direnç gösteren bileşik; örneğin sodyum bikarbonat. Yüksek nişastalı rasyonlarda genellikle rasyon KM'sinin yaklaşık %0,75'i oranında kullanılır.

Yem katkı maddeleri

Tane işleme skoru (KPS)

EN: Kernel processing score (KPS)

Mısır silajı nişastasının 4,75 mm elekten geçen yüzdesi. Yaklaşık %70'in üzerindeki skorlar optimum tane işlemeyi gösterir.

Besleme yönetimi

Taze inek

EN: Fresh cow

Doğumdan sonraki ilk haftalardaki inek; genellikle ilk 21–30 gün. Taze ineklerin tüketimi, vücut sıcaklığı ve keton düzeyi yakından izlenmelidir.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Toplam karışık rasyon (TKR / TMR)

EN: Total mixed ration (TMR)

Tüm kaba yemlerin, konsantrelerin ve katkıların birlikte karıştırılarak tek rasyon halinde verilmesi; böylece her lokma benzer bileşimde olur.

Besleme yönetimi

Toplam sindirilebilir besin maddeleri (TSBM)

EN: Total digestible nutrients (TDN)

Daha eski bir enerji ölçüsü: sindirilebilir protein, lif, lif olmayan karbonhidratlar ve sindirilebilir yağın 2,25 katının toplamı. Hâlâ NEL tahmininde kullanılır.

Enerji & protein

Toplu (slug) yeme

EN: Slug feeding

Çok sayıda küçük öğün yerine az sayıda büyük öğün yeme; çoğunlukla yemliğin boş kaldığı sürelerden sonra görülür. Rumen pH'ında keskin düşüşlere yol açar.

Besleme yönetimi

Tükürük

EN: Saliva

Sağmal ineklerde çoğu zaman günde 150 L'nin üzerinde üretilir. İçindeki bikarbonat ve fosfat rumenin başlıca doğal tamponudur; çiğneme süresinin önemi buradan gelir.

Rumen & sindirim

U

Uçucu yağ asitleri (UYA)

EN: Volatile fatty acids (VFA)

Rumen fermantasyonuyla oluşan kısa zincirli yağ asitleri; başlıcaları asetat, propiyonat ve bütirattır. Rumen duvarından emilir ve ineğin enerjisinin büyük kısmını sağlar.

Rumen & sindirim

uNDF240

EN: uNDF240

240 saatlik in vitro fermantasyondan sonra sindirilmeden kalan NDF. Sindirilemeyen lif fraksiyonunu tahmin eder ve rumen doluluğunu öngörmeye yardım eder.

Yem analizi

V

Vücut kondisyon skoru (VKS)

EN: Body condition score (BCS)

Vücut yağ rezervlerinin görsel ve elle yapılan puanlaması; genellikle 1–5 ölçeği kullanılır. Yaklaşık 3,0–3,5 kondisyonla doğuran ve sonrasında az kondisyon kaybeden inekler daha az sorun yaşar.

Geçiş dönemi & metabolik sağlık

Y

Yağ/protein oranı

EN: Fat-to-protein ratio

Süt yağı yüzdesinin protein yüzdesine bölünmesi. Erken laktasyonda yüksek değerler (yaklaşık 1,4–1,5 üzeri) ketozis riskine, düşük değerler ise asidoz veya süt yağı düşüklüğüne işaret edebilir.

Süt & performans

Yaş kimyasal analiz

EN: Wet chemistry

Tahmin yerine kimyasal reaktiflerle yapılan laboratuvar analizi. Referans yöntemdir ve DCAD'de kullanılan K ve Cl gibi mineraller için tercih edilir.

Yem analizi

Yem itme

EN: Feed push-up

Yemlemeler arasında yemin ineklerin ulaşabileceği yere geri itilmesi. Sık yem itme yemi ulaşılabilir tutar ve tüketimi destekler.

Besleme yönetimi

Yem karma makinesi (mikser)

EN: Mixer wagon

TMR'yi yüklemek, karıştırmak ve dağıtmak için kullanılan makine. Yükleme sırası, karıştırma süresi ve bıçakların durumu rasyonun ne kadar homojen olduğunu etkiler.

Besleme yönetimi

Yem verimliliği

EN: Feed efficiency

Tüketilen kg kuru madde başına üretilen süt; genellikle enerjiye göre düzeltilmiş sütün (ECM) KMT'ye bölünmesiyle hesaplanır. En iyi aynı grup ve laktasyon dönemi içinde karşılaştırılır.

Enerji & protein

Yonca

EN: Alfalfa (lucerne)

Protein, kalsiyum ve potasyum bakımından zengin baklagil kaba yem. Yüksek potasyumu nedeniyle doğum öncesi kuru inek rasyonları için uygun bir seçim değildir.

Kaba yem & silaj
WhatsApp